Zakres działań

Jednym z pierwszych wydarzeń projektu był Wspólny Festiwal Folkloru Tradycyjnego, który odbył się w maju 2026 roku w Župčanach na Słowacji.

Festiwal miał charakter transgraniczny, kulturalny i integracyjny. Jego celem była promocja dziedzictwa kulturowego regionu oraz budowanie relacji między mieszkańcami pogranicza poprzez wspólne przeżywanie i celebrowanie lokalnych tradycji.

Na scenie zaprezentowały się zespoły folklorystyczne z Polski i Słowacji, przedstawiając tradycyjną muzykę, taniec, śpiew i stroje ludowe. Festiwalowi towarzyszyły również prezentacje lokalnych tradycji i rękodzieła.

Ważnym elementem wydarzenia było stworzenie wspólnego „Hymnu Festiwalu Współpracy”, przygotowanego podczas dwudniowych warsztatów muzycznych i zaprezentowanego premierowo przez artystów ludowych z obu krajów.

Warsztaty muzyczne „W rytmie Karpat – wspólna muzyka ludowa” były okazją do wspólnego muzykowania, wymiany doświadczeń i poznawania tradycji muzycznych obu krajów. Wzięło w nich udział 30 osób – 15 z Polski i 15 ze Słowacji.

Jednym z trwałych rezultatów działania było również nagranie i wydanie wspólnej płyty CD z utworami folklorystycznymi w wykonaniu uczestniczących zespołów i mieszkańców pogranicza.

W festiwalu wzięło udział około 300 osób, w tym 250 ze Słowacji i 50 z Polski. W wydarzeniu wystąpiły co najmniej 4 zespoły folklorystyczne z obu krajów.

We wrześniu 2026 roku w Župčanach odbędzie się Jarmark Sąsiedzki i Festiwal Tradycyjnej Żywności.

Wydarzenie połączy lokalne tradycje kulinarne, promocję zdrowego stylu życia, integrację mieszkańców pogranicza oraz prezentację regionalnych produktów rolnych i rzemieślniczych.

W programie znajdą się m.in. prezentacje lokalnych produktów i rękodzieła, występy zespołów, wspólne gotowanie, degustacje oraz działania promujące tradycje i dziedzictwo kulturowe regionu.

Festiwalowi towarzyszyć będą dwudniowe warsztaty zielarskie poświęcone m.in. zbiorowi i przetwarzaniu lipy oraz ziół. Będzie to okazja do poznawania lokalnych zasobów naturalnych, tradycyjnych sposobów ich wykorzystywania oraz wiedzy przekazywanej z pokolenia na pokolenie.

Jednym z ważnych elementów projektu jest działanie „Bezpieczne Pogranicze”, którego celem jest zwiększenie przygotowania społeczności lokalnych do reagowania na sytuacje nadzwyczajne oraz rozwój współpracy transgranicznej pomiędzy służbami, samorządami i organizacjami społecznymi.

W ramach działania odbędą się warsztaty pierwszej pomocy oraz warsztaty z zakresu zarządzania kryzysowego. W każdym z warsztatów uczestniczyć będzie 50 osób – 35 z Polski i 15 ze Słowacji.

Warsztaty pierwszej pomocy będą prowadzone przez ratowników i strażaków. Ich tematyka obejmie m.in. techniki ratownicze oraz właściwe reagowanie w sytuacjach zagrożenia życia.

Warsztaty z zakresu zarządzania kryzysowego będą koncentrować się na planowaniu i organizacji działań oraz współpracy służb i samorządów podczas klęsk żywiołowych, z uwzględnieniem specyfiki i lokalnych uwarunkowań polsko-słowackiego pogranicza.

W ramach działania zaplanowano również spotkania poświęcone wymianie doświadczeń i prezentacji dobrych praktyk z obu krajów, analizę przypadków oraz omówienie procedur i modeli współpracy pomiędzy OSP, jednostkami samorządu terytorialnego i organizacjami pozarządowymi.

Ważnym elementem będą także pokazy sprzętu oraz działania praktyczne, w tym demonstracje technik i sprzętu ratowniczego oraz wspólne ćwiczenia na symulowanych scenariuszach zagrożeń.

Publikacje – bezpieczeństwo i pamięć

Trwałym rezultatem działania będą dwie publikacje.

Pierwszą będzie dwujęzyczny „Mini-przewodnik dobrych praktyk”, przygotowany w wersji cyfrowej i/lub drukowanej, w nakładzie 50 egzemplarzy.

Drugą będzie wyjątkowa publikacja „Strażacka Kronika Pogranicza. Wspólne dzieje i współczesność”.

Dwujęzyczna publikacja w nakładzie 300 egzemplarzy będzie poświęcona ochotniczym strażom pożarnym działającym w Gminie Chmielnik i Obec Župčany.

Będzie to unikalny zbiór informacji dotyczących historii i struktury OSP po obu stronach granicy. Publikacja ma przyczynić się do ochrony lokalnej historii przed zapomnieniem oraz zachowania wiedzy o działalności straży dla kolejnych pokoleń.

Publikacja będzie dystrybuowana m.in. w bibliotekach, szkołach, urzędach oraz organizacjach pozarządowych, takich jak OSP, KGW i inne stowarzyszenia. Wersje elektroniczne będą dostępne na stronach internetowych partnerów projektu.

Działanie ma służyć nie tylko zdobywaniu wiedzy i umiejętności, ale również budowaniu zaufania, szacunku i trwałych relacji pomiędzy służbami, instytucjami i mieszkańcami obu krajów.

Gotowanie i tradycje kulinarne są ważną częścią kultury lokalnej. Od pokoleń wspólny stół był miejscem spotkań, przekazywania wiedzy, zwyczajów i wartości.

W ramach działania „Kuchnia Pogranicza – Smacznie, Tradycyjnie i Bez Odpadów” zostaną zorganizowane transgraniczne, dwudniowe warsztaty kulinarne dla dwóch grup po 20 osób – łącznie 40 uczestników, w tym 20 osób z Polski i 20 ze Słowacji.

Uczestnicy z obu krajów będą wspólnie przygotowywać potrawy na podstawie tradycyjnych receptur, jednocześnie poznając zasady racjonalnego gospodarowania żywnością, sezonowości produktów oraz ekologicznych metod ich przechowywania.

Jednym z głównych tematów warsztatów będzie praktyczne wykorzystanie zasad „zero waste” w kuchni, w tym ograniczanie ilości odpadów, wykorzystywanie resztek oraz tradycyjne sposoby przechowywania żywności.

Program warsztatów i wybór przepisów zostaną przygotowane wspólnie przez partnerów. Planowane jest wybranie co najmniej 10 tradycyjnych przepisów, które zostaną wykorzystane podczas warsztatów.

W realizację działania zostaną zaangażowane m.in. Koła Gospodyń Wiejskich i organizacje kobiece, posiadające doświadczenie w zakresie kuchni regionalnej i przekazywania lokalnych tradycji.

Publikacja z tradycyjnymi przepisami

Trwałym rezultatem działania będzie przygotowanie i wydanie dwujęzycznej publikacji zawierającej tradycyjne przepisy oraz praktyczne wskazówki „zero waste”.

Publikacja zostanie wydana w nakładzie 400 egzemplarzy. Będzie nie tylko pamiątką z realizowanych warsztatów, ale również narzędziem edukacyjnym i promocyjnym, pozwalającym na zachowanie i upowszechnianie wiedzy o lokalnych tradycjach kulinarnych.

Publikacja będzie zawierać przepisy inspirowane warsztatami oraz praktyczne porady dotyczące ograniczania marnowania żywności i prowadzenia bardziej zrównoważonego stylu życia.

Wersja elektroniczna publikacji będzie dostępna na stronach internetowych partnerów projektu, dzięki czemu materiały będą mogły być wykorzystywane również po zakończeniu projektu.

W Gminie Chmielnik odbędzie się Transgraniczny Festyn Pogranicza, będący rodzinnym wydarzeniem łączącym kulturę, tradycje kulinarne, ekologię, bezpieczeństwo i integrację mieszkańców.

W programie znajdą się m.in. prezentacje lokalnego rękodzieła, występy zespołów folklorystycznych z Polski i Słowacji, wspólne gotowanie i degustacje potraw przygotowanych zgodnie z zasadami „zero waste”, pokazy strażackie i pierwszej pomocy, prezentacje sprzętu ratowniczego oraz rodzinne gry i konkurencje rekreacyjne.

W wydarzeniu planowany jest udział 280 osób – 200 z Polski i 80 ze Słowacji.

Festyn będzie podsumowaniem wielu elementów projektu i okazją do wspólnego świętowania efektów polsko-słowackiej współpracy.